Τα επώνυμα δεν είναι απλώς ονόματα οικογενειών. Μπορούν να αποτελέσουν πολύτιμα τεκμήρια για την ιστορία, τις συγγενικές σχέσεις, τους τόπους εγκατάστασης και τις μετακινήσεις των σαρακατσάνικων κοινοτήτων.
Η σχετική ερευνητική δράση αποσκοπεί στη συστηματική καταγραφή και τεκμηρίωση των σαρακατσάνικων επωνύμων και στη σύνδεσή τους, όπου τα δεδομένα το επιτρέπουν, με τόπους χειμερινής και θερινής διαμονής και με τις παραδοσιακές διαδρομές μετακίνησης. Η χαρτογραφική αποτύπωση αυτών των πληροφοριών επιτρέπει να αναδειχθούν χωρικές σχέσεις και πρότυπα κινητικότητας που δύσκολα γίνονται αντιληπτά μέσα από απλούς καταλόγους ονομάτων.
Στόχος είναι η δημιουργία ενός τεκμηριωμένου και διαρκώς εμπλουτιζόμενου αρχείου, στο οποίο το επώνυμο λειτουργεί ως αφετηρία για τη μελέτη της συλλογικής μνήμης και της γεωγραφίας του σαρακατσάνικου κόσμου.
Η δράση αναπτύσσεται υπό την επιστημονική εποπτεία του Καθηγητή Κώστα Δ. Ντίνα, με ερευνητική συμβολή στη χαρτογράφηση από τον Μενέλαο Ψαρογιώργο και με καθοριστική συμμετοχή του Αχιλλέα Τιμπλαλέξη, μέλους της Εταιρείας, στη συλλογή των επωνύμων και στην αναζήτηση και τεκμηρίωση των σχετικών διαδρομών.