Με ιδιαίτερη επιτυχία πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 26 Σεπτεμβρίου 2025, στην αίθουσα Πύργος Βιβλίου, του Κέντρου Πολιτισμού Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος, η πρώτη δημόσια εκδήλωση του νεοσύστατου Κέντρου Σαρακατσάνικων Μελετών, στο πλαίσιο του εορτασμού των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς 2025, με θέμα «Αρχιτεκτονική Κληρονομιά – Γεφυρώνοντας το παρελθόν με το μέλλον».
Την ημερίδα επιμελήθηκαν -συντόνισαν οι: κ Κων/νος Καλτσάς γραμματέας ΚΣΜ & η κ.Σοφία Κωστούλα Υπεύθυνη Επικοινωνίας ΚΣΜ, αναδεικνύοντας την επικαιρότητα της σαρακατσάνικης πολιτιστικής κληρονομιάς.
Η μεγάλη συμμετοχή, το έντονο ενδιαφέρον του κοινού και η ουσιαστική συμβολή των ομιλητών ανέδειξαν τη σημασία της Σαρακατσάνικης παράδοσης και του ρόλου της στη σύγχρονη κοινωνία.
Χαιρετισμοί
ην εκδήλωση άνοιξαν με χαιρετισμούς:
- Ο Πρόεδρος του ΚΣΜ κ Γεώργιος Μουτσιάνας
- Ο Δήμαρχος Βουλας-Βάρης-Βουλιαγμένης κ. Γρηγόρης Κωνσταντέλος
- Ο κ. Ιωάννης Λυριτζής (Αντιπρόεδρος Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών)
- Ο κ. Ελευθέριος Αλεξάκης (Ομότιμος Διευθυντής Ερευνών, Κέντρο Ερεύνης Ελληνικής Λαογραφίας Ακαδημίας Αθηνών)
Οι ομιλητές ανέδειξαν τη σημασία της πολιτιστικής κληρονομιάς ως θεμέλιου λίθου , για το μέλλον και χαιρέτισαν με θέρμη την πρωτοβουλία του Κέντρου Σαρακατσάνικων Μελετών.
Θεματικές ενότητες
Η ημερίδα χωρίστηκε σε τρεις ενότητες:
1η Θεματική – Σαρακατσάνικη Αρχιτεκτονική
Η κ. Κωνσταντίνα Καραλή παρουσίασε την καλύβα ως μοναδικό παράδειγμα αυθόρμητης και λειτουργικής αρχιτεκτονικής.
Ο κ. Πολυνείκης Αγγελής ανέδειξε το έργο του Νίκου Μουτσόπουλου, που άφησε πολύτιμο αρχειακό υλικό για τις σαρακατσάνικες κατασκευές.
Ο κ. Γεώργιος Κούζας παρουσίασε αδημοσίευτα στοιχεία από το αρχείο του ΕΚΠΑ, φωτίζοντας νέες πλευρές του σαρακατσάνικου κονάκιου.
2η Θεματική – Θρησκευτικές και Εκπαιδευτικές Διαστάσεις
Ο Δρ. Σπυρίδων Στεργίου προσέγγισε το κονάκι ως γέφυρα με τις σημερινές αξίες, μέσα από θρησκειοψυχολογική ανάλυση.
Η κ. Μαρία Γιαννακού μίλησε για τον «δασκαλοκάλυβο» και την ιδιαίτερη εκπαιδευτική διαδικασία των Σαρακατσάνων, που λειτουργούσε ως εργαλείο κοινωνικής συνοχής.
3η Θεματική – Από τη Νομαδικότητα στη Μνήμη του Τόπου
Ο κ. Βασίλειος Δαλκαβούκης παρουσίασε την εγκατάσταση των Σαρακατσάνων στο Ζαγόρι και τις κοινωνικές προσαρμογές που αυτή συνεπαγόταν.
Η κ. Παναγιώτα Κουτσούκου παρουσίασε το Οικομουσείο Ζαγορίου, δείχνοντας πώς η αρχιτεκτονική παράδοση μπορεί να αναβιώσει ως μοχλός πολιτιστικής ανάπτυξης και καινοτομίας.
Η εν λόγω επιστημονική ημερίδα συνοδεύτηκε, από ένα Σαρακατσάνικο κονάκι.Σε συνεργασία με τον Δήμο Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης στο Πάρκο Λεωφόρου Κωνσταντίνου Καραμανλή Βούλας, στήθηκε ένα κονάκι.Ήταν επισκέψιμο από όσους επιθυμούσανε να γνωρίσουν το Σαρακατσάνικο πολιτισμό. Αρκετοί επισκέπτες με ιδιαίτερο ενδιαφέρον είδανε από κοντά την αρχιτεκτονική του & γνωρίσανε την ιστορία του.Με ιδιαίτερη χαρά επισκέφθηκαν το κονάκι μαθητές των σχολείων της περιοχής.
Συμπεράσματα
Οι εισηγήσεις κατέδειξαν ότι η σαρακατσάνικη αρχιτεκτονική δεν αποτελεί απλώς μνημείο του παρελθόντος, αλλά ζωντανό παράδειγμα σοφίας, ανθεκτικότητας και προσαρμοστικότητας. Από το πρόχειρο αλλά λειτουργικό κονάκι, μέχρι το κονάκι ως κοινωνικό και θρησκευτικό σύμβολο.Η παράδοση αυτή μιλάει στο σήμερα, προτείνοντας τρόπους βιώσιμης συμβίωσης και κοινοτικής συνοχής.
Οι ουσιαστικές παρεμβάσεις των ομιλητών, οι γόνιμοι διάλογοι και η ζεστή ατμόσφαιρα κατέστησαν την ημερίδα μία ημέρα-σταθμό, που θα αποτελέσει σημείο αναφοράς για τη μελέτη, τη διάσωση και τη διάδοση της Σαρακατσάνικης παράδοσης στο μέλλον.
Την εκδήλωση παρακολούθησαν με ενδιαφέρον πανεπιστημιακοί, ερευνητές, εκπρόσωποι φορέων και πλήθος φίλων του πολιτισμού. Η πρώτη αυτή ημερίδα σηματοδοτεί την απαρχή μιας νέας πορείας για το Κέντρο Σαρακατσάνικων Μελετών, που φιλοδοξεί να αποτελέσει σημείο αναφοράς στην έρευνα και ανάδειξη του σαρακατσάνικου πολιτισμού, γεφυρώνοντας δημιουργικά το παρελθόν με το μέλλον.
Μια ημέρα-σταθμός, για το Κέντρο Σαρακατσάνικων Μελετών, με συνέπεια στον σκοπό του, συνεχίζει να εργάζεται για τη διαφύλαξη, την έρευνα και την προβολή της Σαρακατσάνικης ταυτότητας. Μέσα από δράσεις, επιστημονικές μελέτες και πολιτιστικές πρωτοβουλίες, επιδιώκει να κρατά ζωντανή τη φωνή της παράδοσης και να τη μεταφέρει στις νέες γενιές ως πολύτιμη παρακαταθήκη.
Με πίστη στις ρίζες και το βλέμμα στραμμένο στο μέλλον, θα συνεχίσει να αποτελεί φάρο πολιτισμού και σημείο αναφοράς για τη διατήρηση και την ανάδειξη του λαϊκού μας πολιτισμού.
Ευχαριστούμε θερμά τους ομιλητές,τους εθελοντές που βοήθησαν για να ολοκληρωθεί η ημερίδα,τους φίλους που παρακολουθήσανε με αμείωτο ενδιαφέρον τις εργασίες.
Ιδιαίτερες ευχαριστίες στην εταιρεία Streamia για τη ποιότητα & την αισθητική,της τηλεοπτικής παραγωγής. Υψηλή εξειδίκευση & εξαιρετική συνεργασία!!
